CGP Chu Gia PhongPortfolio · VNU1001
Bài tập 6 · Mục 6.4 · An toàn và liêm chính học thuật

Sử dụng AI có trách nhiệm trong học tập và nghiên cứu

Bài dài nhất và cũng là bài quan trọng nhất của học phần: khi nào dùng AI là hỗ trợ, và khi nào nó thành gian lận?

7 nguyên tắc cá nhân Chính sách UEB & quốc tế Infographic tổng hợp Báo cáo 17 trang

I. Chính sách sử dụng AI của trường

Trường Đại học Kinh tế – ĐHQGHN (UEB) xem AI là công cụ hỗ trợ học tập hữu ích nếu được dùng đúng mục đích và tuân thủ nguyên tắc trung thực học thuật. Bốn yêu cầu cốt lõi:

Yêu cầu 01

Tự chịu trách nhiệm

Sinh viên chịu trách nhiệm toàn bộ nội dung bài làm, kể cả khi có dùng ChatGPT, Gemini hay Copilot. AI chỉ được đóng vai trò tìm ý tưởng, giải thích kiến thức, chỉnh sửa ngôn ngữ hoặc gợi ý cấu trúc.

Yêu cầu 02

Minh bạch

Khi dùng AI để hỗ trợ bài tập, phải ghi rõ công cụ, mục đích và phạm vi hỗ trợ nếu giảng viên yêu cầu — để giảng viên đánh giá đúng năng lực thực của người học.

Yêu cầu 03

Không sao chép nguyên văn

Không được lấy nguyên đầu ra của AI nộp như sản phẩm của bản thân. Đây là ranh giới rõ ràng nhất giữa hỗ trợ và gian lận.

Yêu cầu 04

Bảo mật dữ liệu

Không nhập lên nền tảng AI dữ liệu nội bộ của trường, nghiên cứu chưa công bố hay thông tin cá nhân của người khác khi chưa được phép.

So sánh với các trường quốc tế

Harvard, Stanford hay NUS đều có chung một quan điểm với UEB: không cấm AI, mà yêu cầu dùng minh bạch và có trách nhiệm. Điểm nhấn chung của các trường là AI không thể thay thế tư duy phản biện, khả năng phân tích và năng lực nghiên cứu — người học vẫn là chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng. Cách tiếp cận này cân bằng giữa đổi mới công nghệ và các giá trị cốt lõi của giáo dục đại học.

II. Một nhiệm vụ học tập có dùng AI

Nhiệm vụ: viết bài thuyết trình môn Kinh tế vĩ mô, chủ đề "Tác động của AI đối với năng suất lao động và tăng trưởng kinh tế".

Ba prompt đã dùng

Prompt 1"Hãy xây dựng dàn ý cho bài thuyết trình dài khoảng 10 phút với chủ đề 'Tác động của AI đến tăng trưởng kinh tế', dành cho sinh viên năm nhất ngành Kinh tế."
Prompt 2"Hãy giải thích mối quan hệ giữa AI, năng suất lao động và GDP bằng ngôn ngữ đơn giản, kèm ví dụ thực tế tại Việt Nam."
Prompt 3"Đề xuất một số số liệu hoặc báo cáo quốc tế có thể sử dụng để tăng tính thuyết phục cho bài thuyết trình."

AI trả về gì

Đầu ra này cho mình cấu trúc ban đầu, nhưng còn khái quát và gần như không gắn với bối cảnh Việt Nam.

Mình đã đánh giá và chỉnh sửa thế nào

  1. Kiểm tra độ chính xác của thông tin qua báo cáo của IMF, OECD và Ngân hàng Thế giới.
  2. Bổ sung ví dụ thực tế tại Việt Nam: ứng dụng AI trong ngân hàng số, thương mại điện tử và sản xuất thông minh.
  3. Loại bỏ những nhận định chưa có nguồn chứng minh.
  4. Điều chỉnh ngôn ngữ cho hợp phong cách học thuật của môn học.
  5. Tự xây dựng phần kết luận và quan điểm cá nhân thay vì dùng nội dung AI tạo ra.

Trích dẫn việc sử dụng AI

Trong quá trình thực hiện bài tập, em có sử dụng ChatGPT (OpenAI) để hỗ trợ xây dựng dàn ý, gợi ý ý tưởng và đề xuất nguồn tài liệu tham khảo. Toàn bộ nội dung cuối cùng đã được em kiểm chứng, chỉnh sửa và chịu trách nhiệm hoàn toàn.

Ví dụ trích dẫn (Harvard):
OpenAI (2026). ChatGPT. Hỗ trợ xây dựng dàn ý và gợi ý ý tưởng cho bài thuyết trình. Truy cập tháng 7 năm 2026.

III. Ba vấn đề đạo đức

3.1. Ranh giới giữa hỗ trợ hợp lý và gian lận

Dùng AI để gợi ý ý tưởng, xây dàn ý, giải thích khái niệm hay chỉnh sửa ngôn ngữ là hoàn toàn phù hợp. Ngược lại, yêu cầu AI viết toàn bộ bài luận hoặc làm thay các nhiệm vụ đánh giá thì kết quả chỉ phản ánh năng lực của AI, không phản ánh kiến thức của sinh viên.

Ranh giới giữa hỗ trợ và gian lận không nằm ở việc có dùng AI hay không, mà nằm ở mức độ đóng góp của người học đối với sản phẩm cuối cùng.

3.2. Quyền sở hữu trí tuệ và trích dẫn

AI được huấn luyện trên lượng dữ liệu khổng lồ nên đôi khi tạo ra nội dung gần giống tài liệu đã công bố. Nguy hiểm hơn, AI không phải lúc nào cũng cho nguồn chính xác — nó có thể bịa ra tên bài báo, tên tác giả hoặc tài liệu không tồn tại, hiện tượng gọi là "AI hallucination". Nếu sinh viên không kiểm tra lại mà đưa thẳng vào bài, độ tin cậy của cả nghiên cứu sụp đổ.

Vì vậy phải xem AI là công cụ hỗ trợ, không phải nguồn tài liệu học thuật. Khi cần số liệu hay kết quả nghiên cứu, phải tìm đến sách, bài báo khoa học, báo cáo của tổ chức uy tín hoặc trang web chính thức của cơ quan nhà nước.

3.3. Tác động đến quá trình phát triển kỹ năng

AI giúp giải thích kiến thức, tóm tắt tài liệu, dịch thuật và phản hồi nhanh. Nhưng nếu phụ thuộc quá nhiều, người học dần mất khả năng tự nghiên cứu và tư duy phản biện: khi AI luôn có sẵn câu trả lời, sinh viên có xu hướng tiếp nhận thụ động thay vì chủ động tìm hiểu.

Cách của mình: ưu tiên tự đọc tài liệu, tự giải quyết vấn đề, chỉ dùng AI khi cần gợi ý hướng tiếp cận hoặc kiểm tra lại kết quả.

3.4. Đánh giá chung

AI không phải là nguyên nhân của các hành vi thiếu trung thực. Vấn đề cốt lõi nằm ở cách con người sử dụng nó. Dùng trung thực và có trách nhiệm, AI nâng chất lượng học tập; lạm dụng để thay thế tư duy cá nhân, nó làm suy giảm chính giá trị của tấm bằng mình đang theo đuổi.

IV. Bảy nguyên tắc cá nhân

Nguyên tắc 01

AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế tư duy

Dùng AI để tìm ý tưởng, giải thích kiến thức, gợi ý cấu trúc — nhưng mọi kết luận và quan điểm phải hình thành từ sự hiểu biết của chính mình.

Nguyên tắc 02

Luôn kiểm chứng thông tin do AI cung cấp

Đối chiếu với giáo trình, tài liệu học thuật, bài báo khoa học hoặc nguồn chính thống trước khi sử dụng.

Nguyên tắc 03

Minh bạch trong việc sử dụng AI

Khai báo trung thực theo yêu cầu của giảng viên, mô tả rõ AI đã hỗ trợ ở công đoạn nào.

Nguyên tắc 04

Tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ

Không sao chép nguyên văn; trích dẫn đầy đủ theo chuẩn học thuật khi dùng thông tin, hình ảnh, số liệu hay ý tưởng tham khảo.

Nguyên tắc 05

Bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư

Không nhập lên AI thông tin cá nhân, dữ liệu nội bộ của trường, tài liệu nghiên cứu chưa công bố hay thông tin của người khác khi chưa được phép.

Nguyên tắc 06

Phát triển kỹ năng thông qua AI

Dùng AI để hiểu sâu, đặt câu hỏi và rèn tư duy phản biện — không dùng để hoàn thành bài tập một cách thụ động.

Nguyên tắc 07

Chịu trách nhiệm hoàn toàn

Dù AI hỗ trợ ở mức nào, mình vẫn là người chịu trách nhiệm cuối cùng về tính chính xác, trung thực và chất lượng bài làm.

V. Infographic tổng hợp

Infographic tổng hợp: AI là gì, nên làm và không nên làm, ba nguyên tắc đạo đức và 7 nguyên tắc cá nhân
Infographic tự thiết kế — tóm tắt toàn bộ nội dung Bài 6 thành một trang duy nhất: AI hỗ trợ được gì, nên và không nên làm gì, ba trụ đạo đức và bộ 7 nguyên tắc cá nhân.

VI. Kết luận

Qua việc nghiên cứu chính sách của UEB, thực hiện một nhiệm vụ học tập có dùng AI và phân tích các vấn đề đạo đức, mình nhận thấy AI chỉ thực sự phát huy giá trị khi được sử dụng trung thực, minh bạch và có trách nhiệm. Bộ nguyên tắc cá nhân không phải để nộp cho ai chấm, mà là thứ giúp mình tự giác khi không có ai giám sát.

Điều quan trọng nhất không phải là "có sử dụng AI hay không", mà là sử dụng AI như thế nào để vẫn giữ được tính trung thực học thuật, tư duy độc lập và trách nhiệm của người học.

Báo cáo đầy đủ

Bài 6 — Sử dụng AI có trách nhiệm và đạo đức trong học tập (17 trang) Mở toàn màn hình / Tải về ↗
← Bài 5: AI tạo sinh sáng tạo nội dung Trang tổng kết →