Trải nghiệm và cảm nhận cá nhân
Từ chỗ nghĩ mình đã biết dùng máy tính, đến chỗ nhận ra mình mới chỉ biết bấm.
Khi mới nhận đề cương học phần, tôi khá chủ quan. Bài đầu tiên là tạo thư mục và đặt tên tệp — việc tôi tưởng mình làm mỗi ngày. Nhưng đến lúc phải giải thích tại sao lại chia thư mục như vậy, tại sao đặt tên theo quy tắc đó, tôi mới thấy trước giờ mình chỉ làm theo thói quen chứ không có nguyên tắc nào cả. Bài 1 nhìn thì đơn giản, song nó thay đổi cách tôi tổ chức máy tính của mình đến tận bây giờ.
Bài 2 là bài khiến tôi mất nhiều thời gian nhất. Chọn đề tài FDI và chuyển dịch cơ cấu kinh tế vì đúng ngành mình học, tôi nghĩ sẽ dễ. Thực tế thì ngược lại: tìm được tài liệu không khó, khó là phân biệt bài nào đáng tin. Việc phải cho điểm từng nguồn và viết rõ ưu — nhược buộc tôi đọc kỹ thay vì chỉ nhìn tiêu đề rồi trích dẫn.
Bài 3 thì thú vị theo kiểu khác. Tôi vốn dùng AI khá thường xuyên nhưng luôn hỏi kiểu buông một câu ngắn rồi thất vọng vì câu trả lời chung chung. Khi chạy thử ba cấp độ prompt trên cùng một tác vụ và đặt kết quả cạnh nhau, sự khác biệt rõ đến mức không thể chối. Hóa ra vấn đề không nằm ở AI mà nằm ở cách tôi hỏi.
Bài 4 dạy tôi một điều mà học một mình không bao giờ học được: phối hợp nhóm thất bại phần lớn không phải vì ai đó lười, mà vì thông tin không tới được đúng người đúng lúc. Sau khi đưa hết mốc deadline lên Trello và Google Sheets, nhóm gần như không còn cảnh ai đó lỡ hạn vì "không biết".
Bài 5 và Bài 6 nên đọc cùng nhau. Bài 5 cho tôi thấy AI làm được nhiều đến đâu; Bài 6 cho tôi thấy ranh giới nằm ở chỗ nào. Nếu chỉ học Bài 5, rất dễ sinh tâm lý ỷ lại. Bảy nguyên tắc tôi viết ở Bài 6 là câu trả lời cho chính mình.
Kiến thức và kỹ năng quan trọng nhất
Bốn thứ tôi chắc chắn sẽ dùng lại khi làm khóa luận và khi đi làm.
- Tổ chức dữ liệu có nguyên tắcĐặt tên tệp và phân cấp thư mục nhất quán. Nghe nhỏ nhặt, nhưng khi tài liệu dồn lên hàng trăm file thì đây là thứ quyết định bạn mất năm giây hay mười lăm phút để tìm một thứ.
- Thẩm định nguồn thông tinBiết phân biệt bài bình duyệt với bài viết trôi nổi, biết đối chiếu số liệu với nguồn thống kê chính thức. Với ngành Kinh tế phát triển, đây gần như là kỹ năng nghề.
- Giao tiếp với AI có cấu trúcVai trò — bối cảnh — nhiệm vụ — ràng buộc — định dạng. Công thức này áp dụng được cho hầu hết mọi tác vụ, không riêng gì bài tập.
- Làm việc nhóm trên nền tảng sốChọn đúng công cụ cho đúng loại việc, và giữ mọi mốc thời gian ở một nơi duy nhất mà cả nhóm cùng nhìn thấy.
Điều tâm đắc nhất
Công nghệ số không làm tôi giỏi hơn. Nó chỉ khuếch đại cái tôi vốn có — nếu tôi cẩu thả, nó giúp tôi cẩu thả nhanh hơn; nếu tôi có phương pháp, nó giúp tôi đi xa hơn nhiều.
Đó là điều tôi rút ra rõ nhất sau học phần này. Cùng một công cụ AI, một người dùng để né việc suy nghĩ, người khác dùng để suy nghĩ được sâu hơn. Khác biệt không nằm ở công cụ.
Thách thức đã gặp khi xây dựng Portfolio
Và cách tôi xử lý chúng.
Sản phẩm nằm rải rác
Sáu bài tập làm ở sáu thời điểm khác nhau, mỗi bài một định dạng — ảnh chụp màn hình, văn bản Word, liên kết Canva. Tôi phải chuẩn hóa toàn bộ về PDF rồi mới nhúng được vào một trang thống nhất.
Chọn cái gì để giữ lại
Bản gốc mỗi bài khá dài. Nếu bê nguyên lên web thì người xem sẽ bỏ giữa chừng. Tôi phải tóm lại phần cốt lõi cho mỗi bài và để bản đầy đủ ở PDF bên dưới cho ai muốn đọc kỹ.
Trình bày sao cho dễ đọc
Ban đầu tôi định dồn tất cả vào một trang duy nhất, nhưng cuộn quá dài. Tách thành ba trang theo đúng ba phần yêu cầu — Giới thiệu, Dự án, Tổng kết — vừa gọn hơn vừa bám sát đề bài.
Giữ giọng của mình
Cám dỗ lớn nhất là để AI viết hộ phần cảm nhận cá nhân. Nhưng phần đó mà không phải giọng mình thì cả portfolio mất ý nghĩa. Tôi tự viết, đúng theo nguyên tắc số 3 và số 7 mình đặt ra ở Bài 6.
Bước tiếp theo
Mục tiêu tốt nghiệp loại xuất sắc vẫn còn ở phía trước, và tôi xem đây là một điểm mốc chứ không phải điểm kết. Những kỹ năng số trong học phần này sẽ đi cùng tôi qua các môn chuyên ngành, qua khóa luận, và hy vọng là qua cả công việc đầu tiên đúng chuyên ngành Kinh tế phát triển mà tôi đang hướng tới.